Bezoek aan onze borstelfabriek in Duitsland

Het verschil tussen het gebruik van een slechte schoenborstel en een echt goede schoenborstel is als dag en nacht, zoals iedereen weet die beide heeft ervaren. In onze zoektocht naar die laatste kwamen we terecht in het Zwarte Woud in Duitsland, de thuisbasis van een van Europa's beste borstelfabrikanten. Hier worden alle eigen schoenborstels van Skolyx gemaakt, ga met ons mee op bezoek in de fabriek.

Het is vroeg in de lente in het Zwarte Woud, de kleine blaadjes aan de bomen spatten felgroen uiteen, en er staat kracht op de beekjes die vanaf de bergen naar beneden slingeren. De regio is als een voorpost van de Alpen met hun nog hogere bergen, bekend om zijn dichte, diepe bossen en kleine pittoreske dorpen. Precies aan de rand van een daarvan bevinden we ons, op bezoek bij de fabriek waarmee we samenwerken voor ons eigen assortiment schoenborstels. Buiten het fabrieksgebouw staat een grote opslagloods met hoge stapels lokaal geoogst beukenhout, de basis van alle borstels die hier worden gemaakt. Beukenhout is een ideaal materiaal voor schoenborstels. Het heeft een gelijkmatige, dichte structuur waardoor het gemakkelijk te splijten en te bewerken is, zowel machinaal als met de hand, terwijl het relatief licht is. Dat het Zwarte Woud wereldberoemd is om zijn verschillende houtproducten, waaronder borstels, en op dit gebied een extreem lange traditie heeft, is logisch wanneer je dit materiaal direct voor de deur hebt.

Prachtige landschappen in het Zwarte Woud.

Beukenhout gekocht bij twee lokale zagerijen.

Op de locatie van de fabriek worden al sinds 1876 borstels geproduceerd. Rond de eeuwwisseling van 1900 werd alles meer georganiseerd, en er werd een kleine fabriek opgericht die handgemaakte borstels maakte. Sindsdien heeft die zich langzaam maar zeker ontwikkeld, en tegenwoordig bestaat de fabriek uit een mix van gebouwen uit de jaren 1920, 1960 en 1980. De eerste grote afdeling waar je binnenstapt is een van de nieuwere, waar beuken planken worden verwerkt om klaar te zijn voor productie. Het wordt verwarmd tot 62-64 graden, totdat het een vochtigheid van ongeveer 12-13% bereikt, het punt waarop het het meest geschikt is om mee te werken zonder kwetsbaar te worden en risico te lopen op barsten. Hier worden de grote planken eerst door machines gevoerd die ze in kleinere stukken zagen, die vervolgens worden gevormd en geschuurd tot de gewenste vorm, afhankelijk van het type borstelharen dat geproduceerd moet worden. Het proces om een glad, fijn oppervlak te krijgen dat prettig in de hand ligt, vraagt veel stappen.

De eerste stap bij het bijsnijden van het hout.

Een zaag die gebogen stukken hout zaagt.

Meer handvatten vroeg in het proces.

Zaagsel dat later wordt omgezet in warmte.

Alle houtsnippers en schuurstof die ontstaan, worden zorgvuldig opgevangen en vervolgens gebruikt om de fabriek te verwarmen. Sinds de overstap naar een energiezuiniger verwarmingssysteem hebben ze hun CO2-uitstoot met 150 ton per jaar verminderd (volgens een zogenoemde KEFF-audit). Ze kunnen zelfs meer warmte produceren dan ze nodig hebben, waardoor de helft ervan wordt gebruikt om de huizen in het nabijgelegen dorp te verwarmen. Bovendien hebben ze sinds de jaren 1950 een kleine waterkrachtcentrale die gebruikmaakt van de beek die langs de fabriek stroomt, nu gecombineerd met zonnepanelen op het dak. Dat betekent dat ze alle elektriciteit die ze gebruiken zelf produceren, en ook een overschot hebben dat wordt doorverkocht. De fabriek is sinds 2019 gecertificeerd CO2-neutraal.

Het machinepark bestaat uit een mix van 50 jaar oude mechanische machines die volledig handmatig worden ingesteld, en modernere hightech machines. Het hangt helemaal af van wat beschikbaar is en de beste resultaten geeft. Het beitsen en kleuren van het hout, waarbij de diepe bordeauxrode tint die we voor onze Skolyx-borstels gebruiken speciaal voor ons is ontwikkeld, gebeurt in oude verftrommels waarin de afgewerkte handvatten samen met een massa ronde, gladde stenen en de beitskleur worden gedaan, waarna ze een tijdlang worden rondgedraaid totdat de beits echt in het hout is getrokken. Zodra de handvatten droog zijn, wordt ons gouden logo in het hout gedrukt.

Handvatten die volledig zijn geschuurd.


Hier is een doos met handvatten die net zijn gebeitst in de bordeauxrode tint waarin al onze Skolyx-borstels worden gemaakt.

Boven in de fabriek worden de afgewerkte handvatten samengevoegd met het type borstelharen dat gebruikt moet worden. Veruit het meest gebruikelijk is paardenhaar, dat afkomstig is uit Duitsland, China en Zuid-Amerika. Het is een constante uitdaging om paardenhaar van voldoende kwaliteit te krijgen. Paardenhaar wordt verkocht op lengte, waarbij de kortere lengtes van 15-20 cm alleen uit manenhaar bestaan, die van 22-33 cm meestal uit een mix van manen- en staarthaar, terwijl de langere lengtes van 35-43 cm altijd alleen uit haar van de staart van het paard bestaan. Het haar uit de staart is van betere kwaliteit, iets dikker en duurzamer, en voor Skolyx-borstels gebruiken we alleen dit haar. Dit zijn de haren die het minste haar loslaten, met de kanttekening dat natuurlijke borstelharen altijd wat haren zullen verliezen, alleen synthetische borstelharen laten nooit los. De fabriek koopt het haar voorgesneden in verschillende lengtes, passend bij verschillende borsteltypes.

Borstelharen van paardenhaar in voorgesneden lengtes, die op de afgewerkte borstels nog maar net de helft van die lengte zullen hebben.

Messing borstelharen voor suèdeborstels, geplaatst in de machine.

Borstelharen worden machinaal bevestigd, waarbij ze precies in het midden van elk gat moeten worden vastgeklonken.

Naast het type borstelharen dat wordt gebruikt, wordt een groot deel van het gevoel van de borstel bepaald door hoe dicht de borstelharen zijn geplaatst. Als we paardenharen schoenborstels in de standaardmaat van 17 cm nemen, hebben de eenvoudigste versies 90 gaten, terwijl onze borstel 165 gaten heeft. In een machine wordt een bundel haren om een draad gevouwen, die vervolgens in het midden van elk gat wordt vastgeklonken. Precisie is hier essentieel om de borstelharen goed vast te laten zitten. Nadat het haar is bevestigd, gaan de borstels door machines die ze heel zorgvuldig glad en fijn kammen, behalve onze zachte geitenhaarborstels, die met de hand worden gekamd. Daarna worden ze geknipt zodat het borsteloppervlak perfect gelijkmatig is, en zijn de borstels klaar.

We zijn blij met het feit dat ons eigen assortiment hoogwaardige schoenborstels, evenals onze uitstekende kledingborstel, zo goed is ontvangen door onze klanten, en nu we een geweldig basisassortiment op orde hebben, blijven we samen met de fabriek werken aan de ontwikkeling van een paar nieuwe, echt interessante borstels, waar we in de toekomst op terugkomen. 

Onze geitenhaarborstel wordt in elkaar gezet.

De zachte geitenhaarborstels worden met de hand gekamd, voordat ze gelijkmatig in de machine worden geknipt.

Machine om de borstels te kammen.

Onze afgewerkte schoenborstels van verschillende typen.